Odkryj powiat sanocki. Miejsce, w którym historia spotyka się z naturą

Zróżnicowany krajobraz i bogactwo przyrody

Obszar powiatu sanockiego zajmuje 1224 km² i charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem terenu. Zachodnia część to głównie niziny, które w kierunku wschodnim stopniowo przechodzą w pagórkowate tereny, aż po pasmo Chryszczatej na granicy powiatu. Różnice te widoczne są nie tylko w rzeźbie terenu, ale także w roślinności, faunie oraz rozmieszczeniu ludności i grup etnicznych.

Region przecinają dwie główne rzeki. Osława, będąca lewym dopływem Sanu, dzieli powiat na część wschodnią i zachodnią. Sam San rozdziela go na część północną i południową.

Sanok – serce powiatu z bogatą historią

Stolicą powiatu jest Sanok, miasto liczące około 40 tysięcy mieszkańców, które prawa miejskie otrzymało w 1339 roku. Ślady osadnictwa na tych terenach są jednak znacznie starsze – sięgają prawie dwóch tysięcy lat wcześniej.

Jednym z najcenniejszych zabytków archeologicznych jest grodzisko na wzgórzu Horodyszcze pod Sanokiem. Jego początki datowane są na czasy celtyckie, a zniszczenie nastąpiło podczas najazdu tatarskiego w XIII wieku.

Znaczenie grodu w średniowieczu

Od X do XIII wieku Sanok był ważnym ośrodkiem władzy w państwie ruskim. Pełnił funkcję siedziby książąt ruskich, często tych, którzy przegrali walkę o tron kijowski. Z tego okresu pochodzą unikatowe znaleziska archeologiczne, m.in. enkolpiony i kołty.

W 1340 roku Ziemia Sanocka została włączona do Królestwa Polskiego. Sanok aż do 1772 roku pełnił funkcję stolicy regionu oraz siedziby starostwa, które mieściło się w zamku na wzgórzu nad Sanem.

Zamek i herb Sanoka – symbole regionu

Zamek sanocki, niegdyś oddzielony od miasta fosą i mostem zwodzonym, był czasem rezydencją wdów po polskich królach. Szczególnie związany jest z Boną Sforzą, której herb – wraz z patronem Rusi św. Michałem i białym orłem – znalazł się w herbie Sanoka.

Herb ten symbolicznie przedstawia dzieje regionu: wpływy ruskie sprzed 1340 roku, więzi z Polską oraz związki z rodem Sforzów.

Wielokulturowa przeszłość powiatu sanockiego

Od czasów Kazimierza Wielkiego Ziemia Sanocka była miejscem współistnienia różnych kultur i narodowości. Obok Polaków mieszkali tu m.in. Żydzi, Niemcy, Wołosi, Ukraińcy, Łemkowie i Bojkowie.

Tragiczne wydarzenia XX wieku – II wojna światowa oraz powojenna wojna polsko-ukraińska – sprawiły, że wiele z tych społeczności niemal całkowicie zniknęło. Pamiątką po nich są opuszczone cmentarze, dawne cerkwie, ikony w muzeach czy zabytkowe chaty w sanockim skansenie.

Współczesne dziedzictwo i tradycje

Obecnie na terenie powiatu mieszka mniejszość ukraińska stanowiąca nieco ponad 2% ludności. Ich obecność przypominają liczne drewniane cerkwie, z których najstarsze pochodzą z XVII wieku. Większość z nich służy dziś jako kościoły rzymskokatolickie, zachowując jednak swój pierwotny charakter.

Powiat sanocki jest miejscem o dużym zróżnicowaniu religijnym – działa tu siedem wyznań chrześcijańskich. Owocem tej różnorodności są wydarzenia kulturalne, takie jak Dni Ekumeniczne czy lipcowy festiwal „Jeden Bóg – Wiele Kultur”, prezentujący dorobek katolików, prawosławnych, protestantów i Żydów.

Szlak Ikon – podróż przez tradycję i sztukę

Drewniane cerkwie powiatu sanockiego można podziwiać w ramach Szlaku Ikon, który ma dwie główne trasy: „Doliną Osławy” i „Doliną Sanu”. Na obu znajduje się w sumie około 30 obiektów.

Podróż samochodem po całym szlaku można odbyć w cztery dni, jednak w przypadku wycieczek grupowych warto skorzystać z usług przewodnika. Dzięki temu można poznać nie tylko historię poszczególnych miejsc, ale i odkryć inne atrakcje regionu. Dla miłośników aktywnego wypoczynku przygotowano także wersje piesze i rowerowe tras, które wymagają więcej czasu, ale pozwalają w pełni chłonąć atmosferę regionu.