Podczas inauguracji w Dwerniku o projekcie mówili przedstawiciele Straży Granicznej, samorządów oraz Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych. Dzięki rozbudowanej relacji Radia VIA ich wypowiedzi można nie tylko przeczytać, ale też usłyszeć w oryginalnym nagraniu.
Pięć głosów o jednym szlaku
Pierwszy głos należy do komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej gen. bryg. SG Tomasza Zybińskiego. BiOSG wspierał projekt merytorycznie, a komendant objął przedsięwzięcie honorowym patronatem.
gen. bryg. SG Tomasz Zybiński - komendant Bieszczadzkiego Oddziału SG (1:38)
Źródło: Radio VIA, nagranie z 22.05.2026. Otwórz nagranie w nowym oknie.
Historyczny sens trasy przedstawia Waldemar Bocheński, prezes Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych. W relacji rozgłośni wskazuje, że szlak jest hołdem dla funkcjonariuszy dawnych i współczesnych formacji granicznych.
Waldemar Bocheński - prezes Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych (8:24)
Źródło: Radio VIA, nagranie z 22.05.2026. Otwórz nagranie w nowym oknie.
O samorządowym początku inicjatywy opowiada Janusz Krupa, wójt Gminy Lutowiska. Projekt zrealizowano w partnerstwie Gminy Lutowiska i słowackiej Obec Stakčín, przy współpracy samorządów, na których terenie znajdują się oznaczone miejsca.
Janusz Krupa - wójt Gminy Lutowiska (1:39)
Źródło: Radio VIA, nagranie z 22.05.2026. Otwórz nagranie w nowym oknie.
Perspektywę gmin uczestniczących w projekcie przybliża Katarzyna Maciejczyk, wójt Gminy Krempna. Jej wypowiedź pokazuje, że szlak nie jest jedną lokalną inwestycją, lecz siecią łączącą samorządy Bieszczadów i Beskidu Niskiego.
Katarzyna Maciejczyk - wójt Gminy Krempna (0:56)
Źródło: Radio VIA, nagranie z 22.05.2026. Otwórz nagranie w nowym oknie.
Piąte nagranie to głos wojewody podkarpackiej Teresy Kubas-Hul, odnoszącej się do służby funkcjonariuszy i jej znaczenia dla bezpieczeństwa mieszkańców oraz państwa.
Teresa Kubas-Hul - wojewoda podkarpacka (2:31)
Źródło: Radio VIA, nagranie z 22.05.2026. Otwórz nagranie w nowym oknie.
Wszystkie wypowiedzi wraz z opisem uroczystości zebrano w pełnej relacji Radia VIA z 22 maja.
Od Dwernika do Lutowisk
Uroczyste otwarcie rozpoczęło się 22 maja o godz. 10.00 w Dwerniku, przy jedynym zachowanym budynku placówki Straży Granicznej z okresu II RP. Następnie obchody przeniosły się do Lutowisk, gdzie odbył się jubileuszowy apel, wręczono medale, wyróżnienia i awanse, a oprawę wydarzenia zapewniła Orkiestra Reprezentacyjna Straży Granicznej.
Ważna dla mieszkańców część dnia rozpoczęła się po apelu, na placu rekreacyjnym przy Chacie pod Florianem. Program opublikowany przez Radio Bieszczady obejmował wykłady Waldemara Bocheńskiego o granicach, życiu pogranicza i historii Straży Granicznej w latach 1928-1939 oraz wystąpienie Krystyny Chowaniec o trasach kurierskich ZWZ-AK w Beskidzie Niskim i Bieszczadach. Pomiędzy wykładami zaplanowano koncert Orkiestry Reprezentacyjnej Straży Granicznej pod dyrekcją ppłk. SG Leszka Mieczkowskiego i dwa występy zespołu artystycznego 5 Batalionu Strzelców Podhalańskich. Program uzupełniły pokaz sprzętu Straży Granicznej, poczęstunek i wieczorna zabawa taneczna.
Chronologię dnia potwierdziło Polskie Radio Rzeszów w relacji opublikowanej 22 maja o godz. 15.21. Radio wskazało także inicjatorów trasy, Janusza Krupę i Waldemara Bocheńskiego, oraz opisało tablice wyposażone w kody QR.
Wydarzenie zarejestrowała także telewizja regionalna. TVP3 Rzeszów przygotowała osobny materiał o samym otwarciu oraz szerszą relację z jubileuszu BiOSG.
Tablica historyczna szlaku na terenie gminy Komańcza. Fot. Gmina Komańcza
Komańcza na trasie 24 miejsc pamięci
Punkty w Balnicy, Starym Łupkowie, Radoszycach, Komańczy i Wisłoku Wielkim wprowadzają czytelnika w historię pogranicza zachowaną w nazwach miejsc, archiwalnych lokalizacjach i współczesnym krajobrazie. O wykonaniu oznakowania i znaczeniu przedsięwzięcia Gmina Komańcza informowała 11 maja.
Regionalny zasięg informacji potwierdziły kolejne redakcje. 25 maja relację zamieścił portal RBR.info.pl, opisując zarówno 24 punkty trasy, jak i jubileuszowy apel.
Oficjalny kontekst uroczystości uzupełnia relacja Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego z 25 maja. Urząd potwierdził, że obchody rozpoczęły się w Dwerniku odsłonięciem szlaku, a następnie w Lutowiskach odbyły się apel, defilada, pokaz musztry i koncert. Z kolei Biznes i Styl w publikacji z 26 maja przedstawił wydarzenie z perspektywy samorządu województwa.
Trasa do słuchania, oglądania i przejścia
Zebrane audycje, filmy i galerie nie zastępują wizyty na szlaku, ale ułatwiają zrozumienie jego sensu. Pokazują, że za każdym znakiem stoją konkretne historie: ludzi, formacji i miejscowości, które przez lata żyły w cieniu granicy.
Na oficjalnej stronie szlaku dostępne są mapa 24 punktów, plik GPX, regulamin odznaki oraz formularze. Odznakę można zdobywać w trzech stopniach, brązowym, srebrnym i złotym, a trasę pokonywać etapami pieszo, rowerem lub konno.
Dla mieszkańców powiatu sanockiego najbliższym początkiem tej podróży może być Komańcza albo Stary Łupków. To właśnie lokalność poszczególnych punktów sprawia, że transgraniczna idea staje się konkretna: ma nazwę miejscowości, miejsce na mapie i głos ludzi opowiadających, dlaczego warto zachować tę historię.
Projekt „Transgraniczny Szlak Dawnych Placówek Straży Granicznej”, nr INT/KAR/II/0037, jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Funduszu Małych Projektów Programu Interreg Polska-Słowacja 2021-2027. Lider projektu: Gmina Lutowiska. Partner projektu: Obec Stakčín.
Projekty graficzne: wiercany.com
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.