Groźna choroba w lasach. Zbierasz jagody? Pamiętaj o jednej zasadzie

Niepokojące statystyki. Ponad dwukrotny wzrost zachorowań na bąblowicę

Meldunek epidemiologiczny obejmujący okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2026 roku wykazuje 41 zarejestrowanych przypadków bąblowicy w Polsce. Dla porównania, w tym samym czasie w 2025 roku zgłoszono 16 takich zachorowań.

Eksperci i myśliwi uspokajają: zbiór jagód, poziomek czy grzybów wciąż jest bezpiecznym i wartościowym zajęciem, a owoce leśne stanowią cenny element diety. Wzrost zachorowań jest jednak wyraźnym sygnałem do zachowania podstawowej ostrożności i wdrożenia codziennej profilaktyki.

Jak dochodzi do zakażenia? Zaskakujące źródło zagrożenia

Bąblowica jest chorobą wywoływaną przez mikroskopijne jaja tasiemców z rodzaju Echinococcus. Trafiają one do środowiska wraz z kałem zakażonych lisów oraz psów, zanieczyszczając glebę, wodę, rośliny oraz sierść zwierząt.

Owoce leśne same w sobie nie są źródłem choroby – zagrożenie stanowią niewidoczne gołym okiem jaja pasożyta znajdujące się na ich powierzchni. Zakażenie następuje w momencie ich przypadkowego połknięcia:

• poprzez jedzenie nieumytych owoców prosto z krzaka,
• przez brudne dłonie po kontakcie z ziemią lub sierścią zwierzęcia,
• po spożyciu skażonej wody.

Skażonego owocu nie da się rozpoznać po wyglądu, zapachu ani smaku. Przypadkowe zjedzenie jednej nieumytej jagody nie oznacza automatycznie infekcji, jednak zaniechanie mycia całego zbioru znacząco podnosi ryzyko.

Ukryty wróg. Choroba rozwija się latami bez objawów

U ludzi diagnozuje się dwie główne postacie schorzenia: bąblowicę jednojamową oraz bąblowicę wielojamową. Po wniknięciu do organizmu larwy pasożyta umiejscawiają się najczęściej w wątrobie, choć mogą atakować również płuca i inne narządy wewnętrzne.

Bąblowica wielojamowa zachowuje się niezwykle agresywnie – może naciekać na sąsiednie tkanki i dawać przerzuty do innych organów, przez co bywa porównywana do choroby nowotworowej (choć biologicznie pozostaje infekcją pasożytniczą).

Schorzenie przez wiele lat może przebiegać całkowicie bezobjawowo. Dopiero powiększające się zmiany wywołują dolegliwości, takie jak:

• ból i uczucie ucisku w jamie brzusznej,
• żółtaczka,
• duszności oraz przewlekły kaszel.

Leczenie jest długie i skomplikowane. Często wymaga przeprowadzenia operacji chirurgicznej połączonej z długotrwałą terapią farmakologiczną.

5 zasad bezpiecznego grzybobrania i zbierania owoców leśnych

Aby w pełni korzystać z darów lasu bez ryzyka zdrowotnego, Polski Związek Łowiecki przypomina o stosowaniu pięciu kluczowych reguł:

1. Nie jedz owoców podczas zbierania – nawet jeśli wyglądają na idealnie czyste.
2. Dokładnie myj owoce pod bieżącą wodą – krótkie zamoczenie w misce nie usunie jaj pasożyta.
3. Pamiętaj o higienie rąk – zawsze myj dłonie po powrocie z lasu, pracy w ogrodzie i przed posiłkiem.
4. Stosuj obróbkę termiczną – wysoka temperatura unieszkodliwia pasożyty w przetworach. Zwykłe domowe mrożenie nie daje takiej gwarancji i nie zastępuje mycia.
5. Regularnie odrobaczaj domowe psy – stosuj preparaty przeciw tasiemcom uzgodnione z weterynarzem, co jest szczególnie istotne w przypadku psów mających kontakt z dziką fauną lub polujących na gryzonie.