Obowiązujące przepisy L4: co mówi aktualne prawo

Zgodnie z dotychczasowym brzmieniem ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego z tytułu choroby i macierzyństwa, pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim powinien unikać zarówno pracy zarobkowej, jak i wykorzystywania L4 w sposób niezgodny z jego celem. Złamanie tych zasad mogło prowadzić do utraty prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.

Przepisy w tej formie powodowały jednak problemy interpretacyjne. Brak ustawowej definicji „pracy zarobkowej” czy „czynności niezgodnych z celem zwolnienia” prowadził do niejednolitej praktyki orzeczniczej i trudności w ocenie konkretnych sytuacji przez ZUS oraz pracodawców.

Nowe zasady: co wolno, a czego nie wolno podczas L4

Projekt nowelizacji zakłada wprowadzenie definicji „pracy zarobkowej” oraz „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia”. Dzięki temu, wykonywanie incydentalnych lub wymuszonych okolicznościami czynności zawodowych – jak podpisanie dokumentów czy sporadyczne odpisanie na wiadomość e-mail – nie będzie automatycznie oznaczać utraty prawa do zasiłku.

Nowe przepisy precyzują, że sporadyczne działania zawodowe w czasie zwolnienia, podejmowane np. w celu uniknięcia strat dla pracodawcy, nie będą uznawane za pracę zarobkową – o ile nie wynikają bezpośrednio z polecenia przełożonego.

https://korsosanockie.pl/wiadomosci/skazany-za-zly-dotyk-zapadl-wyrok-w-glosnej-sprawie-nauczyciela-wf-z-sanoka/y81Gs7uOgi9riWByTqxc

Uspokojenie dla chorych: zakupy i wizyty u lekarza nie są zagrożeniem dla zasiłku

W ramach projektowanych zmian, doprecyzowane zostaną także zasady dotyczące tzw. „aktywności niezgodnych z celem zwolnienia”. Według projektu, za takie działania uznane będą te, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia – np. remonty, zawody sportowe czy wyjazdy wakacyjne.

Jednocześnie ustawodawca pozostawia miejsce na wyjątki – codzienne czynności, takie jak zakupy, wizyty w aptece, u lekarza czy spacery w ramach rekonwalescencji, nie będą uznawane za działania niezgodne z celem zwolnienia, jeśli wynikają z istotnych potrzeb życiowych.

Praca w jednej firmie, zwolnienie w drugiej – będzie to możliwe

Jedną z bardziej rewolucyjnych zmian w projekcie jest umożliwienie wykonywania pracy u jednego pracodawcy, nawet gdy pracownik przebywa na L4 z tytułu zatrudnienia u innego. Warunkiem jest jednak, że charakter tej pracy umożliwia jej wykonywanie mimo niezdolności do pracy w pierwszym miejscu zatrudnienia.

W praktyce oznacza to, że osoba mająca dwa źródła zatrudnienia, będzie mogła – za zgodą lekarza – uzyskać zwolnienie tylko z jednego z nich, a w drugim nadal pracować i pobierać pełne wynagrodzenie, jednocześnie zachowując prawo do zasiłku chorobowego z pierwszego tytułu.

Nie każda nieobecność w domu oznacza utratę świadczenia

W pierwotnej wersji projektu zaproponowano również sankcje za nieprzebywanie pod wskazanym w zwolnieniu adresem. Ostatecznie jednak Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zrezygnowało z tego zapisu. Mimo to, projekt jednoznacznie wskazuje, że nieobecność w domu spowodowana ważnymi czynnościami – np. zakupami, wizytą u lekarza czy rehabilitacją – nie pozbawi pracownika prawa do zasiłku, o ile będzie odpowiednio udokumentowana.

Zwolnienie lekarskie a wyjazdy zagraniczne

Projekt pierwotnie zawierał regulację umożliwiającą wskazanie zagranicznego adresu pobytu na czas zwolnienia, o ile było to uzasadnione względami zdrowotnymi. Również i ten zapis został usunięty, ale – jak wyjaśnia resort – już teraz nie ma przeszkód, by taki adres wskazać, jeśli ZUS ma możliwość przeprowadzenia tam kontroli.

Nowe obowiązki i uprawnienia pracodawców

Zmiany w przepisach wprowadzają także nowe relacje pomiędzy pracodawcami a pracownikami na zwolnieniu. Od momentu wejścia nowych regulacji w życie, pracodawca będzie mógł oczekiwać od pracownika reakcji na pilny telefon lub wiadomość e-mail, o ile sytuacja uzasadniona jest istotną potrzebą biznesową – np. ryzykiem strat finansowych. Jednak ważne zastrzeżenie w projekcie mówi, że taka sytuacja nie może wynikać wyłącznie z polecenia służbowego – musi być efektem obiektywnych okoliczności.

Kiedy zmiany mają wejść w życie?

Zgodnie z projektem, nowe przepisy mają obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku, z wyjątkiem niektórych regulacji, które wejdą w życie 12 miesięcy po ogłoszeniu ustawy w Dzienniku Ustaw – m.in. te dotyczące możliwości pracy przy jednoczesnym pobieraniu zasiłku z innego tytułu.

Zmiany również w orzecznictwie i kontroli ZUS

Wraz z reformą zwolnień lekarskich, projekt zakłada także usprawnienie systemu orzeczniczego ZUS. Wśród zapowiedzianych zmian znalazły się m.in.:

skrócenie czasu oczekiwania na orzeczenie do 30 dni,
możliwość pracy lekarzy orzeczników w nowych formach zatrudnienia,
wzrost wynagrodzeń orzeczników,
dopuszczenie do orzekania fizjoterapeutów i pielęgniarek w określonych sprawach,
uproszczone zasady odwołań oraz większy nadzór nad jakością orzeczeń.

Rząd chce zakończyć interpretacyjne niejasności

Projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (nr UD114) ma przede wszystkim uporządkować dotychczasowe, nieprecyzyjne przepisy. Ustawodawca chce ograniczyć ryzyko błędnej interpretacji przepisów przez pracowników, pracodawców i ZUS, a jednocześnie umożliwić bardziej elastyczne podejście do obowiązków w czasie choroby – bez naruszania zasad uczciwego korzystania ze zwolnień.

Podstawa prawna:
Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (nr w wykazie: UD114), przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 14.10.2025 r.
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego (Dz.U. z 2025 r. poz. 501 z późn. zm.)

Zasiłek Chorobowy (1)

Rewolucja w L4 zatwierdzona! Na chorobowym odbierzesz telefon i… zarobisz więcej?