Sobień odzyskuje dawny blask. Trwają intensywne prace archeologiczne i konserwatorskie [ZDJĘCIA]

Archeolodzy wracają na Sobień po ponad pół wieku

Jak podkreśla Marcin Glinianowicz, archeolog z Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, od ostatnich badań archeologicznych prowadzonych na zamku minęło ponad 50 lat. Aktualne prace skupiają się na odgruzowaniu oraz zabezpieczeniu pozostałości budowli, co pozwala lepiej zrozumieć oryginalny układ zamku.

W trakcie badań odsłonięto m.in. południową i znaczną część północnej kurtyny murów obronnych, relikty baszty, a także fragmenty przedbaszcia i wewnętrznego układu domu zamkowego.

Cenne znaleziska i unikatowe artefakty

Prace prowadzone są równocześnie w kilku wykopach archeologicznych, gdzie natrafiono na oryginalne warstwy użytkowe pochodzące z czasów świetności zamku. Szczególne znaczenie mają odnalezione artefakty, wśród których znalazły się:

• fragmenty średniowiecznej broni palnej
• kamienna kula armatnia
• groty bełtów
• monety
• kafel piecowy z łacińskim napisem „Laurentis”, będący bliźniaczym znaleziskiem do tego odkrytego ponad 50 lat temu przez archeologa Tadeusza Żurowskiego.

Te znaleziska mają istotne znaczenie dla pogłębiania wiedzy o historii rezydencji rodu Kmitów oraz średniowiecznego życia w regionie Bieszczadów.

Trwała ruina – zabytek bezpieczny dla turystów

Jak zaznacza Jan Mazur, nadleśniczy Nadleśnictwa Lesko, celem prowadzonych prac jest stworzenie tzw. trwałej ruiny, czyli zabytku odpowiednio zabezpieczonego, który nie tylko będzie bezpieczny dla odwiedzających, ale też pozwoli wyobrazić sobie pierwotny wygląd zamku.

– Przez lata obserwowaliśmy postępującą degradację ruin. Dziś sytuacja się zmienia

– podkreśla Mazur.

– Sobień to historyczna perełka związana z dziejami Bieszczadów, a naszym obowiązkiem jako gospodarzy terenu jest jej zachowanie i udostępnienie społeczeństwu.

Ścieżka edukacyjna i nowa infrastruktura turystyczna

Po zakończeniu prac archeologicznych i konserwatorskich, na terenie rezerwatu powstanie nowa ścieżka poznawcza, która połączy elementy przyrodnicze, historyczne i kulturowe. Duży nacisk zostanie położony na poprawę bezpieczeństwa zwiedzających, w tym usunięcie spadających fragmentów murów i zabezpieczenie konstrukcji zamku.

W planach są także:

• remont nawierzchni parkingu
• wymiana ogrodzenia
• modernizacja infrastruktury turystyczno-edukacyjnej
• opracowanie wizualizacji zamku z czasów jego świetności

Celem tych działań jest stworzenie atrakcyjnego miejsca, które może pełnić funkcję symbolicznej "bramy w Bieszczady", szczególnie dla osób podróżujących od strony Przemyśla.

Udostępnienie obiektu planowane na wiosnę

Nadleśnictwo Lesko planuje zakończenie najważniejszych prac jeszcze w 2025 roku, o ile pozwolą na to warunki i harmonogram finansowania. Ruiny zamku oraz taras widokowy mają zostać udostępnione dla zwiedzających wiosną 2026 roku. Część inwestycji związanych z infrastrukturą może zostać przesunięta na przyszły rok.

Szeroka współpraca na rzecz ratowania zamku

Prace przy ruinach zamku na Górze Sobień to efekt współpracy wielu podmiotów, w tym:

• Lasów Państwowych
• służb konserwatorskich
• archeologów
• samorządu lokalnego
• Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Rzeszowie
• oraz społeczności „Ratujmy zamek Sobień”

Więcej informacji można znaleźć na stronie: facebook.com/RatujmyZamekSobien

Projekt finansowany z Funduszu Leśnego

Realizacja działań możliwa jest dzięki wsparciu finansowemu z Funduszu Leśnego, w ramach projektu Wielki Szlak Leśny. Docelowo Sobień ma stać się jednym z kluczowych punktów na turystycznej mapie regionu, łącząc dziedzictwo rodu Kmitów z przyrodą rezerwatu.

Rezerwat tymczasowo niedostępny dla zwiedzających

Do czasu zakończenia prac zarówno ruiny zamku, jak i cały teren rezerwatu „Góra Sobień”, pozostają zamknięte dla turystów. O ponownym otwarciu obiektu poinformujemy w osobnym komunikacie.