System kaucyjny w Sanoku? Póki co to fikcja!

Butelkomat stoi, ale jeszcze nie działa

W Żabce przy jednej z głównych ulic Sanoka urządzenie do przyjmowania zwrotów już jest – to duży automat przypominający klasyczny butelkomat. Problem w tym, że na razie nie został uruchomiony. Jak tłumaczy właścicielka sklepu, pani Anna, obecnie trwa tzw. okres przejściowy, który potrwa trzy miesiące.

– Na wprowadzenie systemu sklepy mają czas. Obowiązek dotyczy tych, które mają powierzchnię sprzedażową powyżej 200 m²

– mówi.

– Obecnie trzeba wyprzedać stary towar, który nie jest objęty systemem kaucyjnym. Dopiero później zaczną trafiać do nas nowe opakowania z oznaczeniem.

"Nowe butelki są jak Yeti – są ale nikt ich nie widział"

Mimo że przepisy obowiązują od 1 października, w żadnym z odwiedzonych przez nas sklepów nie znaleźliśmy produktów objętych kaucją. Brakuje ich zarówno w mniejszych punktach sprzedaży, jak i w dużych sieciach handlowych. Pani Agnieszka nie kryje obaw przed tym, co czeka sklepy w najbliższych tygodniach.

– Może być zamieszanie. Ludzie będą przynosić stare butelki i puszki i domagać się zwrotu kaucji, a nie będziemy mogli jej wypłacić. Bo jak towar nie był kupiony u nas i nie figuruje w systemie, to nie możemy go rozliczyć

– tłumaczy właścicielka Żabki.

Pani Anna wspomina również o innym aspekcie.

– Najpierw muszę sprzedać cały stary towar. Dopiero potem wezmę nowe produkty. Te butelki z oznaczeniem? Słyszałam o nich, ale nikt ich jeszcze nie widział. Jak Yeti – podobno są, ale na razie to tylko legenda – śmieje się.

Co obejmuje system kaucyjny?

Zgodnie z nowymi regulacjami, system obejmuje:

• plastikowe butelki jednorazowe do 3 litrów,
• puszki metalowe do 1 litra,
• a od 1 grudnia 2025 roku również szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra.

Kaucja za plastikowe i metalowe opakowania wynosi 50 groszy, natomiast za szklane – 1 złoty. Zwrot możliwy będzie tylko za opakowania z odpowiednim logotypem i kodem. Te jednak jak dotąd się nie pojawiły.

Przejściowy chaos i kombinacje producentów

Według naszych rozmówców problemem jest nie tylko brak nowych opakowań, ale także różne próby obchodzenia systemu przez producentów. Pani Anna zauważa, że niektórzy producenci już szukają furtek.

– Już teraz są butelki np. o pojemności 3,001 litra. To sposób, żeby ominąć przepisy, bo kaucja obowiązuje do 3 litrów

– podkreśla.

Właściciele sklepów zwracają też uwagę, że nie da się jednocześnie sprzedawać starego i nowego asortymentu, bo klienci mogą mieć problem z rozróżnieniem produktów objętych systemem.

Cierpliwość kluczem do zmian

Jak informują przedstawiciele resortu klimatu oraz operatorzy systemu kaucyjnego, pełne wdrożenie zmian potrwa. Według wiceminister klimatu Anity Sowińskiej, pierwsze nowe opakowania powinny pojawić się na rynku pod koniec października lub w listopadzie.

– Trzeba dać czas sklepom, klientom i operatorom. Ten system nie został zaprojektowany tak, by zadziałał z dnia na dzień

– mówiła Sowińska w wywiadzie dla ogólnopolskich mediów.

Z kolei przedstawiciele jednego z operatorów systemu w Polsce szacują, że większość produktów spełniających wymogi pojawi się dopiero w ciągu najbliższych sześciu miesięcy.

Kiedy system ruszy w pełni?

Według Katarzyny Bojko z Krajowego Systemu Kaucyjnego „Zwrotka”, wielu producentów nie planuje wprowadzenia nowych butelek i puszek wcześniej niż w 2026 roku. To oznacza, że obowiązujący od 1 października system, przynajmniej przez kilka kolejnych miesięcy, będzie działać tylko częściowo – jeśli w ogóle.

Sanok czeka. Na razie... obserwujemy

Na ten moment sanoczanie nie muszą się przejmować szukaniem logotypów na butelkach i puszkach – takich po prostu jeszcze nie ma. Sklepy również są dopiero na etapie przygotowań, a urządzenia do zwrotu kaucji pozostają nieaktywne. Wszystko wskazuje na to, że „rewolucja kaucyjna” będzie wdrażana powoli – z opóźnieniem i wieloma znakami zapytania.