Reklama

Umowne prawo odstąpienia od umowy

Opublikowano: 16 marca 2021 00:04
Autor: dostępnyprawnik.pl | Zdjęcie: delphinmedia / pixabay.com

foto delphinmedia / pixabay.com

UDOSTĘPNIJ NA: UDOSTĘPNIJ NA:

Przeczytaj również:

porady-prawne Zasadą jest, iż zawarta umowa wiąże obie strony i nie może być rozwiązana przez jedną z nich - dowolnie i bez zgody oraz porozumienia z drugą stroną. Od tej zasady istnieją jednakże wyjątki. Mogą bowiem wystąpić sytuacje, w których ustawodawca dopuścił możliwość tzw. Ustawowego odstąpienia od umowy (art. 491 k.c.). Również strony, co do zasady, mogą w treści umowy zastrzec możliwość odstąpienia przez jedną lub dwie strony od umowy. Jest to tzw. Umowne prawo odstąpienia od umowy.

Opracował: Zespół dostepnyprawnik.pl


 

Kiedy można skorzystać z odstąpienia od umowy

Możliwość odstąpienia od umowy musi zostać w umowie między stronami przewidziana. Zgodnie z art. 395 § 1 zd. 1 kodeksu cywilnego „Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w ciągu oznaczonego terminu prawo odstąpienia od umowy”. Możliwość ta może zostać przewidziana zarówno dla obu stron, ale też tylko i wyłącznie dla jednej konkretnej strony. Oznacza to, iż może dojść do sytuacji, gdy tylko jedna ze stron posiada takie uprawnienie, druga zaś strona jest tego uprawnienia pozbawiona.

Co musi zawierać klauzula umownego odstąpienia?

Klauzula umownego odstąpienia od umowy musi zawierać:

  1. Wskazanie strony/stron, uprawnionych do odstąpienia – umowne prawo odstąpienia może bowiem dotyczyć obu/wszystkich stron umowy, może też dotyczyć np. tylko jednej.
  2. Wskazanie terminu – klauzula dotycząca umownego prawa do odstąpienia od umowy dla swojej ważności musi koniecznie zawierać określenie terminu, przed upływem którego strona lub strony uprawnione są do skorzystania z odstąpienia do umowy. Powinien on być terminem końcowym np. określonym poprzez wskazanie konkretnej daty czy okresu czasu i nie powinien być nadmiernie oddalony w czasie. Należy wskazać, iż klauzula umownego odstąpienia od umowy – bezterminowa powoduje nieważność zapisu umownego odnośnie odstąpienia. Przepis bowiem z art. 395 jest przepisem ius cogens (normą bezwzględnie obowiązującą). Zakazuje zastrzegania bezterminowego prawa odstąpienia, gdyż niweczyłoby to stabilność sytuacji prawnej stron. Jest to również termin zawity, gdyż po jego upływie umowne prawo odstąpienia bezpowrotnie wygasa.

Możliwe jest wskazanie dodatkowych elementów umownego odstąpienia od umowę takich jak np. wskazanie przesłanek do skorzystania z uprawnienia lub np. zgoda osoby trzeciej na skorzystanie z tego prawa.

Sposób wykonania prawa odstąpienia od umowy

Odstąpienie od umowy wiąże się ze złożeniem drugiej stronie jednostronnego oświadczenia. Aby wywołało ono skutek, musi zostać złożone w terminie określonym w klauzuli umownego odstąpienia. Uchybienie terminowi powoduje, iż oświadczenie to nie wywoła skutku określonego w tym postanowieniu. Najlepiej, aby oświadczenie to zostało złożone na piśmie – w szczególności, jeżeli zapis umowy rozstrzyga, iż wszelkie zmiany umowy powinny być pod rygorem nieważności uczynione na piśmie. W przypadku zawarcia umowy w formie szczególnej, oświadczenie to powinno przybrać tę formę. 

Dla celów dowodowych wskazane jest, aby oświadczenie zostało doręczone adresatowi, który pokwituje nam datę i odbiór oświadczenia - jeżeli jest ono składane pocztą, warto wysłać je wraz z potwierdzeniem odbioru przez adresata. Ważna jest bowiem data odbioru oświadczenia przez adresata - zgodnie z zasadą, iż oświadczenie jest złożone z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że adresat mógł się zapoznać z jego treścią. W oświadczeniu należy wskazać wyraźnie od jakiej umowy odstępujemy.

Skutki wykonania prawa odstąpienia od umowy

Zgodnie z art. 395 § 2 k.c. w przypadku złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy umowę uznaje się za niezawartą. To, co strony świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana konieczna była w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie. Oświadczenie następuje więc z mocą ex tunc tzn. z mocą wsteczną. Wyjątkiem są stosunki bezterminowe, w których zupełnie nieracjonalne byłoby wymaganie zwrotu świadczeń ciągłych  okresowych.

Typy umów, w których wolno zastrzegać prawo odstąpienia

Zasadą jest, iż strony mogą kształtować zobowiązanie dowolnie – ważne, aby treść lub cel umowy nie były sprzeczne z właściwością stosunku, ustawą lub z zasadami współżycia społecznego. Ustawa nie ogranicza więc typów umów, w których można zastrzegać prawo odstąpienia i zasadą jest, iż prawo może to zostać ustanowione w każdej umowie obligacyjnej, aczkolwiek sprawę należy oceniać według treści art. 353 [1] k.c. 

Przykładem umów, w których nie można zastrzegać prawa odstąpienia od umowy są przede wszystkim terminowe umowy ciągłe (np. terminowa umowa najmu), chyba że wykonywanie tego prawa zostałoby uzależnione od okoliczności wskazanych w umowie. Wprowadzenie prawa odstąpienia nie jest również możliwe w umowie rozporządzającej prawem nieruchomości.

UDOSTĘPNIJ NA: UDOSTĘPNIJ NA:
wróć na stronę główną

ZALOGUJ SIĘ - Twoje komentarze będą wyróżnione oraz uzyskasz dostęp do materiałów PREMIUM.

e-mail
hasło

Nie masz konta? ZAREJESTRUJ SIĘ Zapomniałeś hasła? ODZYSKAJ JE